![]() |
![]() |
Parti Bumi Kenyalang (PBK) | Sabah Sarawak Rights – Australia New Zealand (SSRANZ): Kenyataan Zaid Ibrahim Menekankan Ketidaksahan Undang-Undang MA63 dan Mengukuhkan Hak Sabah dan Sarawak untuk Penentuan Nasib Sendiri.
![]() |
![]() |
Parti Bumi Kenyalang (PBK) | Sabah Sarawak Rights – Australia New Zealand (SSRANZ): 扎伊德·易卜拉欣(Zaid Ibrahim)的言论突显了《1963年马来西亚协议》(MA63)在法律上的无效性,并强化了沙巴和砂拉越的自决权。
![]() |
![]() |
Parti Bumi Kenyalang (PBK) | Sabah Sarawak Rights – Australia New Zealand (SSRANZ): Zaid Ibrahim’s Remarks Underscore MA63’s Legal Invalidity and Reinforce Sabah andarawak’s Right to Self-Determination

Seruan terbaharu oleh ADUN Daro, Safiee Ahmad, di Dewan Undangan Negeri Sarawak agar pihak berkuasa mengambil tindakan terhadap bekas Menteri Undang-Undang, Datuk Zaid Ibrahim—hanya kerana menyuarakan pandangannya mengenai Perjanjian Malaysia 1963 (MA63)—adalah satu pameran jelas ketidakmatangan dan ketidakamanan politik.

达罗区州议员沙菲·阿末近日在砂拉越立法议会中呼吁当局对前律政部长拿督再益·依布拉欣采取行动,仅仅因为后者表达了对《1963年马来西亚协定》(MA63)的看法,这公然展示了政治上的不成熟和不安全感。
The recent call by Daro Assemblyman Safiee Ahmad in the Sarawak Legislature for authorities to take action against former Law Minister Datuk Zaid Ibrahim—merely for expressing his views on the Malaysia Agreement 1963 (MA63)—is a blatant display of political immaturity and insecurity.
1963 年 9 月 16 日马来西亚联邦的成立,是东南亚历史上的一个关键时刻,它将马来亚联合邦与英属北婆罗洲(沙巴)、砂拉越和新加坡等直辖殖民地联合起来。然而,围绕这一事件的历史叙事并非铁板一块。
Pembentukan Persekutuan Malaysia pada 16 September 1963 adalah detik penting dalam sejarah Asia Tenggara, menyatukan Persekutuan Tanah Melayu dengan Tanah Jajahan Mahkota British di Borneo Utara (Sabah), Sarawak, dan Singapura. Walau bagaimanapun, naratif sejarah di sebalik peristiwa ini jauh dari bersifat tunggal.
![]() |
![]() |
Presiden Parti Bumi Kenyalang (PBK), Voon Lee Shan, dan Presiden Sabah Sarawak Rights – Australia New Zealand (SSRANZ), Robert Pei, menyambut baik kenyataan terus terang dan tidak pernah berlaku sebelum ini oleh bekas Menteri Undang-Undang, Datuk Zaid Ibrahim, yang menyatakan bahawa jika Sabah dan Sarawak tidak berpuas hati dengan MA63, mereka “sepatutnya keluar dari persekutuan, seperti Singapura.”
![]() |
![]() |
1. 马来亚的历史性承认:沙巴与砂拉越有权退出马来西亚
砂拉越肯雅兰全民党 (Parti Bumi Kenyalang, PBK) 主席 Voon Lee Shan 和沙巴砂拉越权利 – 澳大利亚新西兰组织 (Sabah Sarawak Rights – Australia New Zealand, SSRANZ) 主席 Robert Pei 对前法律部长拿督 Zaid Ibrahim 坦率且前所未有的言论表示欢迎。Zaid Ibrahim 表示,如果沙巴和砂拉越对《1963年马来西亚协定》(MA63)感到不满,他们“应该像新加坡一样离开联邦”。
![]() |
![]() |
1. Historic Malayan Admission: Sabah & Sarawak Have the Right to Exit Malaysia
Parti Bumi Kenyalang (PBK) President Voon Lee Shan and Sabah Sarawak Rights – Australia New Zealand (SSRANZ) President Robert Pei welcome the candid and unprecedented remarks by former Law Minister Datuk Zaid Ibrahim, who stated that if Sabah and Sarawak are unhappy with MA63, they “should leave the federation, like Singapore.”
The recent affirmation of Sabah’s constitutional right to a 40% return of federal revenue has once again highlighted a stark and troubling disparity in the treatment of the Borneo states. While Sabah has successfully asserted its entitlement, Sarawak continues to receive far less despite its immense contribution to Malaysia’s economy — particularly through oil and gas.

Pengesahan terkini terhadap hak perlembagaan Sabah untuk menerima pulangan 40% daripada hasil Persekutuan sekali lagi menonjolkan perbezaan yang ketara dan membimbangkan dalam layanan terhadap negeri-negeri Borneo. Walaupun Sabah telah berjaya menuntut haknya, Sarawak terus menerima jauh lebih sedikit meskipun sumbangan besarnya kepada ekonomi Malaysia — terutamanya melalui minyak dan gas.

沙巴近期成功捍卫其获得联邦税收40%返还的宪法权利,这再次凸显出婆罗洲各邦所受待遇的显著差异。尽管砂拉越通过石油和天然气等资源为马来西亚经济作出巨大贡献,却始终未能获得应得份额。
砂拉越内阁计划再度增设四名部长的举动,完全是不负责任与谋取私利的行径。当砂拉越人民亟需完善道路、清洁饮水、可靠医疗和更优质经济机遇之时,政府优先考虑竟是为其政治盟友创造更多职位。

The plan to expand the Sarawak Cabinet by four more ministers is nothing short of irresponsible and self-serving. At a time when Sarawakians are demanding better roads, clean water, reliable healthcare, and stronger economic opportunities, the government’s priority appears to be creating more political posts for its own allies.
Rancangan untuk mengembangkan Kabinet Sarawak dengan empat menteri tambahan adalah tidak bertanggungjawab dan mengutamakan kepentingan diri sendiri. Pada masa rakyat Sarawak menuntut jalan raya yang lebih baik, air bersih, penjagaan kesihatan yang boleh dipercayai, dan peluang ekonomi yang lebih kukuh, keutamaan kerajaan nampaknya adalah untuk mewujudkan lebih banyak jawatan politik bagi sekutu mereka sendiri.
The future of Sabah and Sarawak deserves honest reflection and courageous conversation. For far too long, political dynamics have been shaped by parties whose roots and real authority lie outside Borneo. Even when these parties place local faces on their banners, the true power over strategy, direction, and even candidate selection often remains in distant hands. This reality raises fundamental questions about autonomy, representation, and dignity.
Masa depan Sabah dan Sarawak wajar mendapat refleksi jujur dan perbualan yang berani. Sudah terlalu lama, dinamik politik telah dibentuk oleh parti-parti yang akar dan kuasa sebenar mereka terletak di luar Borneo. Walaupun parti-parti ini meletakkan wajah tempatan pada sepanduk mereka, kuasa sebenar ke atas strategi, hala tuju, dan bahkan pemilihan calon selalunya kekal di tangan yang jauh. Realiti ini menimbulkan persoalan asas mengenai autonomi, perwakilan, dan maruah.
沙巴和砂拉越需要搁置争取《1963年马来西亚协定》(MA63)所载权利的斗争,因为这不仅是一个漫长、旷日持久的过程,而且也是徒劳的努力,因为马来亚控制着联邦政府和内阁。很难否认马来亚不是沙巴和砂拉越的殖民者。作为控制联邦政府的殖民者,马来亚控制着沙巴和砂拉越。这使得争取MA63中的权利变得困难。
Sabah and Sarawak need to put aside fighting for the rights contained in the Malaysia Agreement 1963 (MA63) because not only is it a long, drawn-out process, but it is also a futile effort since Malaya controls the federal government and the Cabinet. It is difficult to deny that Malaya is not a coloniser of Sabah and Sarawak. Being the colonizer who controls the federal government Malaya controls Sabah and Sarawak. This makes things difficult to fight rights in MA63.
Sabah dan Sarawak perlu mengetepikan perjuangan menuntut hak yang terkandung dalam Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) kerana bukan sahaja ia merupakan proses yang panjang dan berlarutan, malah ia juga merupakan usaha yang sia-sia memandangkan Malaya mengawal kerajaan persekutuan dan Kabinet. Sukar untuk menafikan bahawa Malaya adalah penjajah Sabah dan Sarawak. Sebagai penjajah yang mengawal kerajaan persekutuan, Malaya menguasai Sabah dan Sarawak. Ini menyukarkan perjuangan menuntut hak dalam MA63.
Pada 17 Oktober 2025, Mahkamah Tinggi Kota Kinabalu memutuskan bahawa Kerajaan Persekutuan gagal memenuhi hak perlembagaan Sabah untuk 40% daripada hasil bersihnya dari tahun 1974 hingga 2021. Mahkamah telah mengarahkan kedua-dua Kerajaan Persekutuan dan Sabah untuk memasuki rundingan bagi menyelesaikan perkara ini dalam tempoh 180 hari, dengan rundingan dijadualkan bermula pada 17 November 2025.
2025 年 10 月 17 日,亚庇高等法院裁定联邦政府未能履行沙巴在 1974 年至 2021 年期间获得其 40% 净收入的宪法权利。法院已指示联邦和沙巴政府在 180 天内进行谈判以解决此事,谈判定于 2025 年 11 月 17 日开始。
On 17 October 2025, the Kota Kinabalu High Court ruled that the Federal Government failed to fulfil Sabah’s constitutional right to 40% of its net revenue from 1974 to 2021. The Court has directed both the Federal and Sabah Governments to enter negotiations to resolve this matter within 180 days, with negotiations scheduled to commence on 17 November 2025.
Sabah Sarawak Rights – Australia New Zealand (SSRANZ) condemns the Federal Government’s decision to appeal the recent High Court judgement affirming that both the Federal and Sabah Governments acted unconstitutionally since 1974.
Parti Bumi Kenyalang (PBK) wishes to express deep concern regarding the 2021 amendment to the Federal Constitution to insert the Malaysia Agreement 1963 (MA63), an amendment tabled by then Minister of Law, Datuk Seri Wan Junaidi Tuanku Jaafar, and passed unanimously by the Parliament of Malaysia.
Federal government can file Notice of Appeal to the judgment by the High Court to the Court of Appeal Malaysia and it has until 15/11/2025 to do it, that is, within thirty days from judgment made by the high court.

(8 November 2025) The Sabah Sarawak Rights Australia New Zealand (SSRANZ) international NGO expresses its full appreciation to the Sabah Law Society (SLS) for taking decisive legal action against the court application seeking to declare the Bahasa Malaysia version of the Federal Constitution as the authoritative text.
(8 November 2025) Pertubuhan bukan kerajaan antarabangsa Sabah Sarawak Rights Australia New Zealand (SSRANZ) menyatakan penghargaan penuh kepada Persatuan Undang-Undang Sabah (SLS) kerana mengambil tindakan undang-undang yang tegas terhadap permohonan mahkamah yang bertujuan untuk mengisytiharkan versi Bahasa Malaysia bagi Perlembagaan Persekutuan sebagai teks berwibawa.
(2025 年 11 月 8 日) 砂拉越沙巴权利 – 澳大利亚新西兰 (SSRANZ) 国际非政府组织对沙巴律师协会 (SLS) 采取果断法律行动,反对寻求宣布《联邦宪法》马来语版本为权威文本的法庭申请,表示充分赞赏。SSRANZ 指出,该申请相当于又一次幕后企图,意图推翻和篡夺《联邦宪法》第 160B 条所赋予的宪法权力。 历史和法律背景自 1963 年以来,从《1963 年马来西亚协定》(MA63)开始 — 如果它曾经有效的话 — 马来亚当局就以不民主和单方面的方式干预和修改了《联邦宪法》,侵蚀了保障沙巴和砂拉越的宪法保障。

Dikeluarkan oleh: Sabah Sarawak Rights – Australia New Zealand (SSRANZ) & Borneo Plight in Malaysia Foundation (BOPIMAFO) [Tarikh: 7 November 2025]
Sabah Sarawak Rights – Australia New Zealand (SSRANZ) dan Borneo Plight in Malaysia Foundation (BOPIMAFO) menyatakan sokongan penuh kepada penganjur dan peserta Sidang Akhbar “Petroleum, Minyak & Gas Sarawak” di Muzium Budaya Borneo pada 9 November 2025. Acara ini menandakan detik penting dalam perjuangan panjang untuk kedaulatan minyak dan gas Sarawak serta keadilan selepas puluhan tahun eksploitasi yang berakar umbi oleh Akta Pembangunan Petroleum 1974 (PDA74).

Issued by: Sabah Sarawak Rights – Australia New Zealand (SSRANZ) & Borneo Plight in Malaysia Foundation BOPIMAFO (Date: 7 November 2025)
Sabah Sarawak Rights – Australia New Zealand (SSRANZ) and Borneo Plight in Malaysia Foundation (BOPIMAFO) express full support for the organisers and participants of the “Sarawak Petroleum, Oil & Gas” Press Conference at the Borneo Cultures Museum on 9 November 2025. This event marks a pivotal moment in the long struggle for Sarawak’s oil and gas sovereignty and for justice after decades of exploitation entrenched by the Petroleum Development Act 1974 (PDA74).
发布者: 砂拉越沙巴权利 – 澳大利亚新西兰 (SSRANZ) & 马来西亚婆罗洲困境基金会 (BOPIMAFO) (日期: 2025 年 11 月 7 日) 砂拉越沙巴权利 – 澳大利亚新西兰 (SSRANZ) 和马来西亚婆罗洲困境基金会 (BOPIMAFO) 对 2025 年 11 月 9 日在婆罗洲文化博物馆举行的“砂拉越石油、天然气”新闻发布会的组织者和参与者表示全力支持。这一事件标志着砂拉越石油和天然气主权长期斗争中的一个关键时刻,也是对数十年来因《1974 年石油发展法令》(PDA74)而根深蒂固的剥削寻求正义的时刻。
“PERJANJIAN TIMBAL BALIK MALAYA–AS BUKANLAH PERJANJIAN KAMI — SABAH & SARAWAK TIDAK PERNAH DIBERI MAKLUM.”
Perjanjian yang digelar “Perjanjian Perdagangan Timbal Balik” antara Amerika Syarikat dan Malaysia (26 Oct 2025) ) adalah lagi satu tindakan angkuh kolonial oleh Putrajaya. Ia ditandatangani tanpa pengetahuan atau persetujuan Sabah dan Sarawak, namun mengikat tanah, sumber, dan masa depan kami.
“马来亚与美国的互惠协议与我们无关——沙巴与砂拉越从未被征询意见。”
美国和马来西亚于2025年10月26日签署的所谓“互惠贸易协定”是布城又一次殖民主义傲慢行径。该协定是在沙巴和砂拉越不知情或未经其同意的情况下签署的,却束缚了我们的土地、资源和未来。

“ THE MALAYA–US RECIPROCAL DEAL IS NOT OUR DEAL — SABAH & SARAWAK WERE NEVER CONSULTED”
The so-called “Reciprocal Trade Agreement” signed between the United States and Malaysia on 26 Oct 2025 is yet another act of colonial arrogance by Putrajaya. It was signed without the knowledge or consent of Sabah and Sarawak, yet it binds our land, resources and future.
Before Malaysia was formed, there was no intention by our people to allow political parties from Malaya to come to Sarawak and to contest and win seats in the Sarawak Legislature and in Parliament. A seat won by a Malayan political party is a seat won by Malaya. Sarawakians should see that this is a right taken away by Malaya. Sarawakians should protect against this right to be taken away.
Premier Datuk Patinggi Tan Sri Abang Johari Tun Openg should realise that the people of SARAWAK are against the federal government and PETRONAS having anything to do with oil and gas resources that belongs to Sarawak.
Parti Bumi Kenyalang is a multi-racial political party in Sarawak and having an achievable mission :"IN QUEST OF INDEPENDENCE".
We plan to field 82 candidates in the coming Sarawak Election. We are not taking any donations but your gifts in appreciation of our struggles are appreciated.
肯雅兰全民党是砂拉越的多元种族政党,其使命是可实现的:“追求独立之路”。我们计划在即将到来的砂拉越大选中派出82名候选人,因此我们需要砂拉越人民和海外支持者在经济上以财礼(gift) 方式来支援我们。


![]() |
Download PBK Passport
(for reference only)
下载肯雅兰全民党:使命护照
(只共参考)
