Nota: Kertas kerja ini adalah berdasarkan premis hipotesis bahawa Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) ialah perjanjian antarabangsa yang sah. Diakui bahawa pendirian Parti Bumi Kenyalang (PBK) ialah MA63 adalah Perjanjian yang batal dan tidak sah sejak awal lagi (null and void ab initio), dengan alasan ia haram dan bertentangan dengan undang-undang antarabangsa.

Kedua-dua kerajaan persekutuan dan negeri mesti menjelaskan kesahihan MA63: khususnya, sama ada ia merupakan perjanjian konstitutif yang mencipta sebuah negara baharu.

Dakwaan bahawa Malaysia ditubuhkan sebagai negara baharu, seperti yang sering ditegaskan oleh mereka di Sabah dan Sarawak, adalah mengelirukan. Malaysia bukanlah negara baharu dalam erti kata negeri-negeri Borneo telah disalahertikan. MA63 mungkin dilihat sebagai penipuan, dan banyak isu perundangan penting lain timbul dalam pembuatannya.

Seruan untuk "pembatalan" MA63, seperti oleh bekas Menteri Undang-Undang, mengandaikan kesahihannya. Walau bagaimanapun, dalam konteks perjanjian yang tidak sah, tiada apa yang perlu dibatalkan.

Abstrak

Kertas kerja ini mengkaji implikasi perlembagaan dan undang-undang antarabangsa daripada pembatalan atau pemansuhan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), perjanjian asas yang menubuhkan Persekutuan Malaysia. Berdasarkan kes-kes perbandingan—termasuk pemisahan Singapura (1965), pembubaran Czechoslovakia (1993), dan keruntuhan persekutuan Ethiopia–Eritrea (1993)—kertas kerja ini berhujah bahawa pembatalan MA63 akan menjejaskan asas konstitutif persekutuan Malaysia. Tindakan ini akan mengukuhkan secara signifikan tuntutan Sabah dan Sarawak untuk penentuan nasib sendiri, kedaulatan, atau terma persekutuan yang dirunding semula.

1. Pengenalan

Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) ialah perjanjian antarabangsa konstitutif yang menyatukan Persekutuan Tanah Melayu, Borneo Utara (Sabah), Sarawak, dan Singapura ke dalam entiti politik baharu yang dikenali sebagai Malaysia. MA63 didaftarkan sebagai perjanjian dengan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (United Nations Treaty Series, 1963), memberikannya status undang-undang antarabangsa yang mengatasi undang-undang domestik biasa.

Kertas kerja ini menyiasat impak pembatalan hipotesis MA63 terhadap kedudukan perlembagaan dan politik Sabah dan Sarawak di dalam Malaysia.

2. Perjanjian Konstitutif dan Pembentukan Negara

2.1 Sifat Perjanjian Konstitutif

Perjanjian konstitutif ialah perjanjian antarabangsa yang mewujudkan negara baharu atau kesatuan persekutuan. Contoh sejarah termasuk Akta Kesatuan 1707 (yang mewujudkan Great Britain) dan Artikel Kesatuan 1964 (Tanganyika–Zanzibar) (Heffernan, 2010). Perjanjian-perjanjian ini berfungsi sebagai asas undang-undang bagi negara-negara yang diciptanya, beroperasi secara serentak dalam kedua-dua bidang domestik dan antarabangsa (Crawford, 2006).

2.2 Kesan Undang-undang Pemansuhan

Di bawah Konvensyen Vienna mengenai Undang-Undang Perjanjian 1969, penamatan sesuatu perjanjian boleh menyebabkan keruntuhan institusi atau struktur persekutuan yang diciptanya, terutamanya jika struktur itu bergantung secara asas pada perjanjian tersebut (Aust, 2013).

Pemansuhan perjanjian konstitutif secara sejarah telah membawa kepada pembubaran:

• Senegambia (1989)

• Czechoslovakia (1993)

• Persekutuan Ethiopia–Eritrea (1993)

Precedent ini mencadangkan bahawa pembatalan MA63 akan menjejaskan asas undang-undang bagi konfigurasi persekutuan Malaysia sekarang.

3. Implikasi untuk Sabah dan Sarawak

3.1 Pengembalian kepada Status Pra-1963

Tanpa MA63, Sabah dan Sarawak mungkin kembali secara sah kepada kedudukan perlembagaan pra-persekutuan mereka di bawah Perlembagaan Sabah 1963 dan Perlembagaan Sarawak 1959, kedua-duanya menubuhkan entiti berpemerintahan sendiri (Leigh, 1974). Pengembalian ini adalah konsisten dengan amalan antarabangsa, di mana pemansuhan perjanjian biasanya memulihkan status kedaulatan asal melainkan perjanjian baharu dimuktamadkan (Crawford, 2006).

3.2 Kedaulatan dan Penggantian Negara

Sabah dan Sarawak kemungkinan besar akan dianggap sebagai negara pengganti, mewarisi sempadan pra-1963 mereka di bawah prinsip uti possidetis juris. Prinsip ini memelihara sempadan pentadbiran kolonial semasa pembubaran negara (Shaw, 1997). Pengiktirafan antarabangsa terhadap negara-negara baharu seperti Timor-Leste (2002) dan Sudan Selatan (2011) menguatkan hujah ini.

3.3 Bidang Kuasa Persekutuan dan Ketidaksahan Perlembagaan

Kuasa persekutuan ke atas bidang-bidang utama seperti imigresen, pertahanan, dan percukaian telah dilanjutkan ke Sabah dan Sarawak melalui pindaan perlembagaan yang berasaskan MA63 (Harding & Chin, 2015). Jika MA63 dibatalkan, pindaan ini mungkin kekurangan kesahihan perlembagaan, menimbulkan cabaran undang-undang yang signifikan kepada pihak berkuasa persekutuan di Malaysia Timur.

4. Kajian Kes Perbandingan

4.1 Keluarnya Singapura dari Malaysia (1965)

Pemisahan Singapura dicapai melalui:

• Perjanjian dua hala (Perjanjian Pemisahan Malaysia–Singapura 1965)

• Pindaan kepada Perlembagaan Persekutuan

• Persetujuan parlimen bersama (Lau, 1998)

Precedent ini menggambarkan bahawa penarikan diri dari Malaysia adalah mungkin secara sah apabila berdasarkan mekanisme perjanjian dan persetujuan politik. Pembatalan MA63 akan mewujudkan asas undang-undang yang lebih kukuh untuk penarikan diri Sabah dan Sarawak.

4.2 Kesatuan Tanzania dan Zanzibar

Kesatuan antara Zanzibar dan Tanganyika adalah analogi yang sering dipetik. Sarjana menyatakan bahawa jika Artikel Kesatuan 1964 dibatalkan, Zanzibar boleh menuntut semula kedaulatannya (Bakari & Ndumbaro, 2006). Ini selari dengan penggabungan berasaskan perjanjian Sabah dan Sarawak ke dalam Malaysia, menonjolkan kerapuhan kesatuan yang diasaskan atas perjanjian antarabangsa.

4.3 Czechoslovakia (1993)

"Penceraian Baldu" (Velvet Divorce) berlaku apabila pakatan konstitutif yang mendasari persekutuan Czechoslovakia menjadi tidak dapat dikekalkan secara politik (Wolchik, 1991). Pembubaran secara aman ini menunjukkan bahawa persekutuan yang kekurangan asas perjanjian yang mengikat atau mekanisme perlembagaan yang boleh dikuatkuasakan mungkin terbubar secara aman apabila unit konstituen menuntut autonomi.

4.4 Persekutuan Ethiopia–Eritrea

Persekutuan yang disokong PBB ini runtuh apabila Ethiopia melanggar terma perjanjian persekutuan, membolehkan Eritrea menuntut kedaulatan (Iyob, 1995). Kes ini menggariskan prinsip bahawa pengubahan material—atau pembatalan—perjanjian persekutuan mengukuhkan tuntutan wilayah untuk penentuan nasib sendiri.

5. Implikasi Politik, Ekonomi, dan Strategik

5.1 Kemerdekaan sebagai Hasil Asal (Default Outcome)

Dengan MA63 terbatal, Sabah dan Sarawak boleh dianggap sebagai entiti berdaulat. Hasil ini akan memindahkan kawalan sumber minyak dan gas kepada negeri-negeri Malaysia Timur, kerana bidang kuasa persekutuan di bawah Akta Pembangunan Petroleum 1974 bergantung pada struktur perlembagaan yang dicipta oleh MA63 (Chin, 2019).

5.2 Rundingan Semula Persekutuan

Sebagai alternatif, pemansuhan mungkin membawa kepada rundingan semula struktur persekutuan Malaysia, serupa dengan:

• Rundingan semula persekutuan Kanada selepas referendum Quebec

• Penurunan kuasa UK untuk Scotland dan Wales (Keating, 1998)

Dalam senario ini, Sabah dan Sarawak boleh menuntut:

• Autonomi fiskal yang lebih besar

• Pemulihan hak wilayah dan sumber

• Status rakan kongsi yang sama dalam persekutuan

5.3 Kesan Wilayah dan Maritim Malaysia

Tanpa Sabah dan Sarawak, Malaysia akan kehilangan sebahagian besar Zon Ekonomi Eksklusif (EEZ) di bawah Konvensyen PBB mengenai Undang-undang Laut (UNCLOS), yang akan membentuk semula sempadan maritim negara secara signifikan.

6. Kesimpulan

Pembatalan Perjanjian Malaysia 1963 akan mewujudkan keretakan perlembagaan yang akan menjejaskan kesahihan rangka kerja persekutuan Malaysia sekarang. Kes-kes antarabangsa perbandingan menunjukkan bahawa persekutuan yang diasaskan atas perjanjian tidak boleh bertahan daripada pemansuhan perjanjian tersebut tanpa rundingan semula atau pembubaran.

Bagi Sabah dan Sarawak, pembatalan mengukuhkan tuntutan kepada:

• Penentuan nasib sendiri

• Kedaulatan

• Autonomi yang dirunding semula

• Kemerdekaan (bersyarat kepada pengiktirafan antarabangsa)

Implikasinya melangkaui undang-undang perlembagaan domestik ke dalam undang-undang antarabangsa, geopolitik, dan tadbir urus ekonomi, menunjukkan kepentingan mendalam MA63 kepada integriti politik Malaysia.